Döngüsel ekonomi modeline malzeme odaklı yaklaştığımız yazı dizimizde bu hafta, hepimizin gözleri önünde olan plastik problemine değinip, sonrasında da paketleme ve şişelemeye yeni bir vizyon getirecek olan kağıt şişe projesinden bahsediyoruz.

Sürekli kaynakları tüketmekten ve kaynak tüketiminin sürdürülemez oluşundan söz ediyoruz. Atık üretimine de aynı perspektiften yaklaşabiliriz. Atık üretimini durduracak yeni yollar bulmadan hayatımızdaki rutinleri devam ettirmek, dünyamızı bir atık çöplüğü olmakla yüz yüze bırakarak geleceğin habercisi oluyor.

Dünyada oluşan plastik atık adaları belki de çoğumuzun yeni yeni fark ettiği hatta fark etmekte geç kaldığı şeylerden biri. Euromonitor’un araştırmasına göre, dünyada geçirdiğimiz her bir dakikada bir milyon plastik şişe satın alınıyor. Peki sizce aldığımız bu bir milyon plastik şişenin akıbeti ne oluyor? Yapılan araştırmalar sonucunda elde edilen veriler gösteriyor ki; her yıl 5 ile 13 milyon ton arası plastik malzeme denizlere/okyanuslara atılıyor. Ellen MacArthur Vakfı yayınladığı raporda; 2050 yılında okyanuslarda balıklardan çok plastik atık olacağını söylüyor. Deniz canlılarının yaşam alanlarını tehdit eden plastik atık üretimine ne kadar süre devam edebiliriz(?) Denize attığımız plastik bir şişenin bir gün bize geri döneceği çok açık değil mi? Yeryüzünün yüzde yetmişinden fazlasını oluşturan okyanusları plastiklerle kaplayacak olmak dünyadaki tüm canlılığı tehdit ediyor.

Tam da bu noktada, yazımızda plastik atığa son vermenin bir adımı olmayı hedefleyen bir projeden bahsedeceğiz. Johnnie Walker, Smirnoff ve Guinness’in şişe üreticisi olan Diageo; tamamen sürdürülebilir dünyanın ilk %100 kağıt bazlı ve plastik içermeyen alkollü içki şişesini ürettiğini duyurdu. Akıllara, “iyi de bu markaların şişeleri zaten plastik değildi” düşüncesi gelebilir. Ancak bu projeyi iki farklı açıdan değerlendirebiliriz. Birincisi cam şişe üretimi esnasındaki fazla enerji tüketimi ve karbon salınımını azaltmayı amaçlıyor. İkincisi de yıllardır tabu haline gelmiş viski-cam şişe ilişkisini bile kağıt kullanarak yıkılacağını gösteriyor. Bir nevi bu tabuyu yıkarak su şişelerinde, meyve sularında ve diğer bir çok içecek ürünlerinde plastik şişe kullanımına bel bağlamamamıza ihtiyacımızın olmadığını gösteriyor.

Şişe, 2021’in başlarında dünyanın önde gelen viski markalarından olan Johnnie Walker ile piyasaya sürülecek. Diageo ve Pilot Lite arasında kağıttan yapılmış alkollü içecek şişesini piyasaya sürmek için yeni bir ortaklık olan ‘Pulpex Limited‘ şişelerin hayat sürecindeki döngüselliği sağlamayı amaçlıyor. Pulpex Limited, %0 plastik içeren ve tamamen geri dönüştürülebilir olması beklenen, ‘türünün ilk örneği’ ölçeklenebilir kağıt tabanlı bir şişe geliştirdi. Şişe, gıda açısından güvenli standartları karşılamak için sürdürülebilir kaynaklı hamurdan yapılıyor ve standart atık akışlarında tamamen geri dönüştürülebilir olması hedefleniyor. Teknoloji; markaların ve ürünün mevcut kalitesinden ödün vermeden ambalaj tasarımlarını yeniden düşünmelerine veya mevcut tasarımlarını kağıda taşımalarına olanak tanıyor.

Diageo’nun Johnie Walker için tasarladığı yeni kağıt şişe (Fotoğraf: Diageo PLC / Reuters)

Plastik kullanımını azaltmanın yanında cam şişe üretimi esnasındaki enerji tüketiminin karbon salınımına neden olduğu düşünüldüğünde kağıt şişeye geçiş dünyamız için büyük bir adım diyebiliriz. Peki bu yeni şişelerin hammaddesi ne olacak? Kağıt viski şişeleri ağaç hamurundan yapılacak, içinde herhangi bir plastik astar olmayacak. Böylelikle tümüyle geri kazanımı sağlanabilecek.

Pulpex şirketinin Johnie Walker için üreteceği kağıt şişelere bu yazıyı ayırmış olsak da plastik ve cam şişelerin kullanımını azaltmaya yönelik stratejiler geliştiren başka şirketler de var. İngiltere’de Frugalpac şirketi geri dönüştürülen kağıtlardan karton şarap şişesi üretiyor. Danimarka merkezli olan Carlsberg bira şişesinde kartona geçmek için çalışmalar sürdürüyor.

Döngüsel ekonomi modelinin amaçlarından birisi olan “sıfır atık” mantalitesini bu projede açıkça görüyoruz. Cam ve metal şişelerin yanında düşük maliyeti sebebiyle üreticilerin tercih ettiği plastik şişeler dünyamızı atık çöplüğüne dönüştürürken, sıfır plastikle yüzde yüz geri kazanımının sağlanacağı bu proje gelecek nesiller için umut ışığı oluyor diyebiliriz. Bu proje sayesinde hem şişe üretimi için kullandığımız hammaddelerimiz tükenmeyecek hem de sıfır atık yolculuğumuza doğru adım atmaya devam edeceğiz. Yazının sonunda, nasıl üretilecek bu şişeler derseniz, Portland Lab’da yapılan kağıt şişenin üretimine dair kısa videoyu izleyebilirsiniz.

Posted by:Burak Çamloğlu

Üniversite yıllarında da birçok sosyal projede ve öğrenci topluluklarında görev alan Burak, ODTÜ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği bölümünden mezun oldu.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s