Döngüsel ekonomi yazılarımıza bu hafta, dünyanın önde gelen şirketlerinden biri olan Google’ın döngüsel ekonomi üzerine yaptığı çalışmaları anlatarak devam edeceğiz. Google, döngüsel ekonomiyi şirketin temel ilkesi haline getirerek döngüsel ekonominin birçok temel taşını şirketlerinde uygulamaya çalışıyor.

Google, tesislerinin her bir parçası ve metrekaresi için her zaman enerji açısından en verimli, en yüksek performanslı bilgi işlem için çaba gösteriyor. Sunucu tasarımlarından yapay zeka ile öğrenme sistemlerine kadar bütün operasyonlarını en yüksek verimi elde etmek amacıyla sürdürüyorlar. Altyapılarının çoğunu, kendi yüksek gerilim trafo merkezlerinden sahadaki elektrik dağıtım sistemlerine ve tescilli soğutma sistemlerine kadar özel olarak tasarlıyorlar. Hepsi birlikte çalışıyor ve en yüksek performansı hangi en düşük toplam maliyete sahip olacak sistem sağlıyorsa, o sisteme göre altyapısını sağlamak için optimize ediyorlar. Yalnızca enerji verimliliği sayesinde Google, yürüttüğü sürdürülebilirlik çalışmalarında, 1 milyar doların üzerinde tasarruf sağlıyor.

Google’ın sunucular için tedarik zinciri, bir sunucu oluşturan bileşenlerden oluşuyor: CPU, Ana Kart, Flash Aygıtları, Sabit Diskler, Bellek Modülleri ve diğer bileşenler. Her üç ayda bir Google, bileşenlerinin yaşam döngüsü aşamasını, yeni donanıma göre toplam sahip olma maliyetini analiz eden ve Fazlalık&Eskime (E&O) düzeylerini belirlemek için talep ve arzı eşleştiren bir E&O süreci gerçekleştiriyor. E&O sürecinin önemli bir sonucu, bileşenlerin elden çıkarılmasıdır. Bu sürecin üç ana eğilimi bulunuyor:

Envanter: Yenilenmiş bileşenler envantere geri konur.
Yeniden Pazarlama: Herhangi bir fazla bileşen arzı ikincil piyasada satılır.
Geri Dönüşüm: Malzemeler geri dönüştürülür.

Google’ın Veri Merkezi Operasyonları ve Tedarik Zinciri gruplarındaki birden çok program ve süreç, aşağıda sayacağımız temel döngüsel ekonomi stratejilerini içeriyor, bunlar;

  • Bakım / Uzatma
  • Yenileme / Yeniden İmalat
  • Yeniden Kullan / Yeniden Dağıt
  • Geri dönüşüm

    Şimdi bu stratejileri biraz daha yakından inceleyelim.

    Bakım / Uzatma
    Google’ın veri merkezlerindeki onarım süreci, sunucularda daha uzun kullanım ömrü sağlıyor. Sunucular arızalandıkça ve onarımlara düştükçe, arızalı parçalar yenilenmiş parçalarla değiştirilerek parçaların daha uzun süre kullanılmasını sağlıyor. Sabit sürücüler/diskler ve bellek modülleri en yaygın olarak onarılan (değiştirilen) bileşenler diyebiliriz. Onarım programı, yeni ve yenilenmiş parçaların bir karışımını kullanarak arızalı bileşenleri değiştiriyor. Bir örnek verirsek Google’da 2015 yılında, yedek parça programında tüketilen bileşenlerin % 75’i yenilenmiş envanterlerden oluşuyor.

    Yenileme / Yeniden İmalat
    Veri merkezlerindeki sunucular hizmet dışı bırakıldıktan sonra, merkeze geri gönderiliyor. Merkezde sunucular sökülüyor ve kullanılabilir bileşenlerine (CPU, ana kart, Flash aygıtları, sabit diskler, bellek modülleri ve diğer bileşenler) ayrıştırılıyor. Kalite kontrolünden sonra, bileşenler yenilenmiş envanter olarak yeniden kullanılmak üzere saklanıyor. Google özel olarak, Sunucu Oluşturma programı adı verilen bir program aracılığıyla veri merkezleri için kendi sunucularını oluşturuyor. Yenilenen parçalar yeniden üretilmiş sunucular oluşturmak için kullanılıyor ve ardından veri merkezlerine geri dağıtılıyor. Google veri merkezlerinde son teknoloji platformlarını çalıştıran sunucular ile eski platformların bir karışımı bulunuyor. Bileşenler envantere alındıktan sonra, yenilenen envanter ile yeni envanter arasında bir ayrım yapılmıyor, her ikisi de eşdeğer kabul ediliyor. 2015 yılından bir örnek daha verecek olursak, o sene Google’ın dağıttığı sunucuların %19’u yeniden üretilmiş makinelerdi.

    Yeniden Kullan / Yeniden Dağıt
    Google, dahili olarak üç aylık E&O süreci tarafından belirlenen fazla bileşen envanterini yeniden dağıtıyor. Google, ikincil pazarda satış yapmadan önce bileşenlerinde hiçbir tescilli Google teknolojisinin bulunmadığından emin olmak için onları titiz bir süreçten geçiriyor. Yeniden satış için çeşitli pazar faktörlerini incelemek için seçilen yeniden pazarlama ortaklarıyla yakın işbirliği içinde çalışıyorlar. İkincil piyasada yeniden satılan üç ana bileşenleri bulunuyor: bellek modülleri, sabit sürücüler ve OEM Ağ Oluşturma ekipmanı. Açıklamalarına göre yine 2015 yılından örnek verelim; diğer kuruluşlar tarafından yeniden kullanılmak üzere 2 milyon öğeyi ikincil pazara yeniden sattılar.

Geri Dönüşüm
Google, veri merkezlerinden çıkan elektronik ekipmanlar da dahil olmak üzere tüm veri merkezi malzemelerinin geri dönüşümünü en üst düzeye çıkarmayı hedefliyor. Yeniden satılamayan sabit diskler ve depolama bantları ezilip parçalanıyor. Bu ezilmiş malzemeler, diğer elektronik atıklardan gelen plastikler ve metallerle birlikte daha sonra birleştirilip ve güvenli işleme ile yeniden kullanılabilir malzemelere geri dönüştürülmesi için bir geri dönüşüm ortağına gönderiliyor.

Google’ın döngüsel ekonomi stratejilerinden kısaca yukarıdaki gibi bahsedebilriz. Google, sunucu tedarik zincirinde döngüsel ekonomi kavramlarını uyguluyor ve döngüsel ekonomiyi geniş ölçekte göstermenin getirdiği değeri ortaya çıkarmaya çaba gösteriyor. Şirket çapında döngüsel ekonomi programının bir parçası olarak, veri merkezi operasyonları boyunca başka fırsatları keşfetmeyi hedefliyorlar. Bunu yapmanın işletmeler, iş ortakları ve kullanıcılar için ek değer sağlayacağına inanıyorlar.

Yazının sonuna gelirken Google’ın döngüsel ekonomi operasyonlarını kısaca 3 prensipte temellendirebiriz:

1- Sonlu stokları kontrol ederek ve yenilenebilir kaynak akışlarını dengeleyerek doğal sermayeyi koruyup geliştirmek
2- Kullanımda olan ürünleri, bileşenleri ve malzemeleri her zaman hem teknik hem de biyolojik döngülerde en yüksek fayda ile dolaştırarak kaynak verimini optimize etmek
3- Olumsuz dışsallıkları ortaya çıkararak ve tasarlayarak sistem etkinliğini arttırmak

Yazımızın sonunda, Google’ın döngüsel ekonomi çalışmalarını kısaca kendilerinden dinlemek isterseniz aşağıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Her Pazar yayınladığımız döngüsel ekonomi yazılarımıza sizler de katkı sağlamak isterseniz, Instagram üzerinden (@modeteam_) veya LinkedIn hesaplarımız üzerinden (Nur Sena AkayBurak Çamloğlu) bizlerle iletişime geçebilirsiniz. Yorumlarınıza ve fikir alışverişi yapmaya her zaman açığız. Sağlıkla kalın!

Posted by:Burak Çamloğlu

Üniversite yıllarında da birçok sosyal projede ve öğrenci topluluklarında görev alan Burak, ODTÜ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği bölümünden mezun oldu.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s