Günümüzün doğrusal ekonomik modeli (“al, yap, elden çıkar”) mevcut ihtiyaçları karşılayacak kaynakların (hammadde ve enerji) yetersizliği nedeniyle fiziksel sınırlarına ulaşıyor. Döngüsel bir ekonomiye geçiş, sınırlı kaynakların tüketiminden ayrı birkaç değer yaratma mekanizması sunduğu için, kuruluşların keşfetmeye başladığı çekici ve uygulanabilir bir alternatiftir. Bugün seramik endüstrisinde döngüsel ekonomi stratejilerinin uygulanmasının temel faydaları ve engelleri vurguluyoruz. Seramik endüstrisinin eko-inovasyon yeteneğini gösteren olumlu geri bildirimlerle bu bağlamda yapılan çalışmaların pratik örneklerine bakıyoruz.






Seramik endüstrisinde yaygın olarak ürünlerden biri olan kiremitler

Avrupa’daki seramik endüstrisini temsil eden Cerame-Unie, kaynak verimliliğinin, dayanıklılığı, ömrü ve kullanım aşaması boyunca kaynak tüketiminin azaltılması dahil olmak üzere ürünün tüm aşamalarını hesaba katan bir Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (LCA) yaklaşımı gerektirdiğini vurguluyor. Bu endüstri döngüsel bir ekonomiye ulaşmak için çatı kiremitlerinin yeniden kullanımı ve kırılabilen ve daha sonra farklı uygulamalar için ikincil hammadde olarak kullanılabilen inşaat ve yıkım atıklarından seramik malzemelerin geri dönüşümü gibi birçok yeniliğe yatırım yapıyor. Ancak, bu seçeneklerin uygulanabilir olması için, hammaddelere yeterli erişimin yanı sıra atıkların ayrılması ve işlenmesi ve ikincil hammaddeler için iyi işleyen bir pazar olması gerekiyor.

i) Çevreci tasarım ve yaşam döngüsü düşüncesi

Ürünle ilgili çevresel etkilerin %70 ile %80’inden bu aşamanın sorumlu olduğu tahmin edildiği için “Eko-tasarım” kavramını ürün tasarımına çevresel faktörlerin sistematik entegrasyonu olarak tasvir edebiliriz. Bu konseptin geliştirme sürecinin başından itibaren uygulanması, ürünün çevresel profilini, yaşam döngüsünün tüm aşamalarında, yani hammaddelerin ve katkı maddelerinin çıkarılması, üretim süreci, dağıtım, kullanım (inşaatı içerebilir) ve sonlandırma aşamasını optimize ediyor.

Seramik ürünlere uygulanan birçok yenilik eko tasarım stratejileri olarak sınıflandırılabilir. Gelin şimdi Tablo 1. üzerinden eko-tasarım örneklerine bakalım.

Tablo 1. Seramik ürünlerde uygulanan eko-tasarım stratejilerine örnekler

Çevre
Dizaynı
Strateji
Etkinliği
Örnekler
Düşük etkili malzeme seçimiAtıkların birleştirilmesiMukavemeti ve çok yönlülüğü korurken, endüstriyel atıkların seramik karo üretiminde kullanılması, ağırlıkça %80’e varan geri dönüştürülmüş malzemeye ulaşılması (Green Earth, Roca).

Seramik karo üretiminde %90’a varan geri dönüştürülmüş malzemelerin dahil edilmesi (Ecotech, Revigres, InEDIC projesi kapsamında geliştirilmiştir).
Malzeme kullanımının azaltılmasıÜrün kalınlığında azalmaKaro kalınlığında 12 mm’den 4 mm’ye azalma (Hafif seramik yer karosu – Revigres). Diğer markalar tarafından pazarlanan, kalınlığı azaltılmış birkaç karo örneği de bulunuyor.
Üretim aşamasında çevresel etkinin azaltılmasıÜretimdeki kesintilerin ve dolayısıyla verimlilik kayıplarının azaltılmasıÜretimde çatlakların ortaya çıkmasına neden olabileceğinden, karmaşık şekiller, dik açılar ve parçanın duvar kalınlığındaki değişikliklerden kaçınılması önerisi (Tasarımcı: Dulce Fernandes).
Kullanım aşamasında çevresel etkinin azaltılmasıYüksek verimli yapı elemanlarıBinanın enerji performansını artıran yüksek termal, mekanik ve akustik performanslara sahip yeni tuğlalar. (CBloco, CTCV). Çok işlevli ürünler – SolarTiles – İnce film fotovoltaik hücreler içeren bina kaplamalarında (çatı ve cephe kaplamaları) yüksek verimlilik için seramik ürünlere entegre fotovoltaik. Kolay temizlenir ve kendi kendini temizler – Yüzeyini nano yapılı fotokatalitik malzemelerle değiştirerek kendi kendini temizleme özellikleri, arındırma fonksiyonları, yüksek verimlilik ve dayanıklılığa sahip seramik kaplama. ThermoCer – Isı karakteristiğini ve ardından binalarda enerji verimliliğini iyileştirmek için faz değişim malzemeleri (PCM) içeren seramik karolar.
Ömrünü tamamlamış sistemleri optimize etmeKurulum ve sökme için yeni yöntemBina atıklarını azaltan ve atıkların ayrılmasını kolaylaştıran Yükseltilmiş Teknik Zemin, zemin altına radyant ısıtma sistemlerinin dahil edilmesini sağlıyor.(Yükseltilmiş Teknik Zemin, Porcelanosa).













Üretim hattında prosesleri devam eden cam şişeler


ii) Atık önleme ve geri kazanım

Geçtiğimiz birkaç yıl içinde CTCV, endüstrinin kendisi tarafından üretilen atık ve yan ürünlerin (toz, çamur ve kırıklar) kullanımı yoluyla özellikle yapısal seramik endüstrisinde atık birleştirme çalışmaları geliştirdi ve böylece doğal kaynakların çıkarılmasını en aza indirilmesini sağladı. Seramik endüstrisi, üretim sürecinde yenilik yapma,  kendi endüstrisinde ve diğer endüstrilerde üretilen atıkları/yan ürünleri yeniden kullanma, döngüsel ekonomi stratejilerini ve endüstriyel ortak yaşamları teşvik etme becerisine sahip. Atıkların geri kazanımı son birkaç yılda aşamalı olarak gelişme katediyor, ancak esas olarak bürokratik engeller, ilişkili yüksek maliyetler (özellikle ön işleme gerektirdiklerinde) ve atık özellikleri (ve homojen olmaması) nedeniyle ideal durumdan uzaklaşıyor. Açık ve kapalı devrelerde geri dönüşüm yaklaşımları, geri dönüştürülmüş malzemeler için düzgün işleyen bir pazarın varlığı ve sektöre özel bir çözüm gerektiren “herkese uyan tek bir boyut” yaklaşımından kaçınma gibi hala iyileştirilebilecek birçok yönse hala önümüzde potansiyelini koruyor.

Seramik endüstrisi üzerinden döngüsel ekonomiye değindiğimiz yazımızın sonuna geldik. Dilerseniz yazının bitimiyle beraber “Seramik Sektörünün Döngüsel Ekonomi’ye Katkısı” hakkında Cerame-Unie’nin düzenlediği webinarı aşağıdaki link üzerinden izleyebilirsiniz.

Döngüsel ekonomi yazılarımıza sizler de katkı sağlamak isterseniz, Instagram üzerinden (@modeteam_) veya LinkedIn hesaplarımız üzerinden (Nur Sena AkayBurak Çamloğlu) bizlerle iletişime geçebilirsiniz. Yorumlarınıza, fikirlerinize açık olduğumuzu belirtir sağlıklı ve güzel hafta sonları dileriz!

Posted by:Burak Çamloğlu

Üniversite yıllarında da birçok sosyal projede ve öğrenci topluluklarında görev alan Burak, ODTÜ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği bölümünden mezun oldu.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s