Ekotasarım, özünde çevresel hassasiyetlerimizin ürün ve hizmetlerim tasarımına yansıtılması anlamına geliyor. Burada sadece bir ürünün fiziksel tasarım aklınıza gelmesin: Ürün geliştirme sürecinin tüm aşamalarında yer alan adımların, sürdürülebilirlik ilkeleri göz önünde bulunarak ele alınması ve tasarlanması anlamına gelen bir yaklaşımdan bahsediyoruz. Bu aşamaları teker teker ele alarak, aslında ürünün yaşam döngüsünün de ister istemez olumlu bir şekilde etkilenmesini sağlamış oluyoruz.

O zaman soralım: Bu yaklaşımı seramik malzemeler alanında nasıl kullanabiliriz? Seramik malzemelerin gerek üretimi, gerekse atık yönetimi önemli derecede çevresel etkileri olan süreçler. Bu etkiler aşağıdaki diyagram üzerinde güzel bir şekilde açıklanıyor. Çevreye birçok açıdan zararı olabilecek bu süreçlerin ekotasarım düşüncesi çerçevesinde yeniden ele alınması, tüm bu zararlı etkilerin yönetilebilir hale gelmesi açısından büyük önem taşıyor.

Tüm bu etkileri yönetilebilir hale getirmek için üretimde yapılabilecek birçok iyileştirmeden bahsedilebilir. Aşağıdaki tablo üzerinde, bu iyileştirmelerin bazılarını bulabilirsiniz.

StratejilerÜretim süreçlerindeki iyileştirmeler
Çevresel açıdan düşük etkisi olan malzemelerin seçilmesi– Sırlama prosesinde tehlikeli maddelerden kaçınmak.
– Uygun ve tekrar üretilebilir hammaddelerin kullanılması.
Malzeme kullanımının azaltılması– Ürünlerin boyutları, ağırlığı ve şekillerinin uygun hale getirilmesi.
– Sırlama ve dekoratif malzemelerinin optimize edilmesi.
– Alçı kalıp kullanımının azaltılması.
– Harici kaynaklardan geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanılması.
Üretimin çevresel etkilerinin azaltılması– Üretim süreçlerinin her birinde harcanan enerji miktarının azaltılması.
– Üretimden kaynaklanan atıkların kullanılması.
– Hava emisyonun azaltılması.
Çevre dostu paketleme uygulamalarının geliştirilmesi– Paketlemenin azaltılması veya geri dönüştürülür/tekrar kullanılabilir paketleme sistemlerinin kullanılması.
– Paketlemede geri dönüştürülebilen/biyolojik olarak parçalanabilen malzemelerin kullanılması.
Ürünün kullanım ömrünün arttırılması– Aşınma gibi malzeme özelliğini olumsuz etkileyen parametrelerin iyileştirilmesi.
– Seramik parçaların kolay değişimi.

Bu iyileştirme örneklerini bazı gerçek çalışmalar üzerinden somutlaştırmak gerekirse, ekotasarım stratejilerine bağlı olarak şirketlerin çalışmalarından bazı örnekleri aşağıdaki tablo üzerinde inceleyebilirsiniz.

Ekotasarım stratejileriÖrnekler
Düşük etkisi olan malzemelerin seçilmesi.Seramik atıkların üretimde tekrar kullanılması ve malzeme mukavemetini korurken ağırlıkça % 80 geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanılması (Green Earth, Roca).
Malzeme kullanımının azaltılması.Fayans kalınlığının 12 mm’den 4 mm’ye kadar azaltılması (Light ceramic floor tile – Revigres).
Ürünün kullanım ömrünün arttırılması.Parça üzerinde kompleks şekillerden ve farklı açılardan kaçınılması ve böylece ürün üzerinde oluşabilecek çatlakların azaltılması (Designer: Dulce Fernandes).
Yüksek verimlilikteki yapı malzemelerinin kullanılması.Isı karakteristiği geliştirilerek enerji verimliliğini arttıran, faz değişim malzemelerine sahip seramik karoların kullanılması ( ThermoCer).