Bir malzeme sınıfı perspektifinden döngüsel ekonomi fırsatlarını değerlendirirken, konuya birkaç farklı açıdan yaklaşabiliriz. Örneğin bu konu başlığı altında ele aldığımız seramik malzemeleri dikkate alırsak, seramiklerin hammadde yerine döngüsel ekonomi çerçevesinde toplanan atıklardan üretilmesi bir yaklaşım olabilir. Buna ek olarak seramik atıklarının döngüsel ekonomi düşüncesi içinde nasıl değerlendirilebileceği ve seramik üretiminde çıkan yan ürün (ya da atıkların) nasıl ekonomiye dahil edilebileceği ayrı ayrı ele alınması gereken konu başlıkları. Biz bu yazıda bahsettiğimiz bu üçüncü perspektifi ele alacağız: Yani seramik üretimi sırasında ortaya çıkan yan ürün ya da atıkların nasıl değerlendirilebileceği üzerinde duracağız.

Temel kavramlar başlığı altında temiz üretim düşüncesini aktarırken, basit bir tarif yapmıştık. Tekrar hatırlatalım: Temiz üretim düşüncesine göre sorunlar ortaya çıktıktan sonra çözmek için para, zaman ve enerji harcamak doğru bir yaklaşım değil. Doğru olan, bu sorunları kaynağında çözmemizi sağlayacak sistemleri doğru bir şekilde tasarlamak için gayret göstermek. O nedenle konu seramik malzemeler olduğu zaman da yapılması gereken üretim sırasında ortaya çıkan atık ve yan ürünleri nasıl değerlendireceğimiz üzerine kafa patlatmak değil, bu atıkların oluşmasını engellemek olmalı.

Bu konu elbette her ürün için ayrı ele alınması gereken bir takım ayrıntılar barındırıyor. Kolay anlaşılmasını sağlamak adına bir örnek verelim: Key Engineering Materials dergisinde 2015 senesinde yayımlanan “Life Ceram – Zero Waste in Ceramic Tile Manufacture” başlıklı bu makalede, seramik fayans üretiminin temiz üretim felsefesine göre, yani atık üretmeden nasıl gerçekleştirilebileceği sorusu üzerinde duruluyor. Bu oldukça güzel bir konu, çünkü makalede sunulan verilere göre fayans üretimindeki hammaddenin %65’ini zaten atıklar oluşturuyor. Yani atıkları ortadan kaldıran bir üretim sürecini, bir de yan ürün veya atık üretmeden, temiz üretim felsefesine göre tasarlamayı başardığınız zaman, döngüsel ekonomi yolculuğunda önemli bir mesafe katedilmesi sağlanabilir. Makalede fayans üretiminde ortaya çıkan atıklar listelendikten sonra, bu atıkların olmadığı bir üretim sürecinin nasıl tasarlanabileceği ayrıntılı bir şekilde açıklanıyor. Bilgi isteyen okurlarımız aşağıdaki görselin üzerine tıklayarak makaleye ulaşabilirler.

Sıfır atıkla seramik fayans üretiminin ayrıntıları için görsel üzerine tıklayabilirsiniz. (Kaynak: García-Ten, Francisco & Quereda, María & Albalat, Carlos & Villalba, David & Zaera, Victoria & Mestre, M.. (2015). “Life Ceram – Zero Waste in Ceramic Tile Manufacture”. Key Engineering Materials. Key Engineering Materials, Vol. 663, pp. 23-33. 10.4028/www.scientific.net/KEM.663.23.]